Γρύπας

Γρύπας

Δέντρο από σύρμα ορείχαλκου διακοσμημένο με κρυστάλλινες πέτρες σε καφέ και σομόν αποχρώσεις με υψος Υ13cm.

Πολλά ονόματα χρησιμοποιήθηκαν στην αρχαιότητα γι’ αυτά τα μυθικά, αλλά ένδοξα πλάσματα. Οι αρχαίοι Έλληνες τα αποκαλούσαν ‘Γρύπες’ ή ‘Γρυπούς’, ορισμός που αποδίδεται στη νέα ελληνική ως ‘καμπυλώδεις’ (καμπυλόριν) ή και ‘γαντζωτοί’. Οι ονομασίες αυτές τους αποδόθηκαν λόγω της εμφάνισης των πλασμάτων. Είχαν σώμα, ουρά και πίσω πόδια λιονταριού, φτερά και κεφάλι αετού και αετίσια μπροστινά πόδια.

Ο Γρύπας απέδειξε μέσα σε αυτά τα 5.000 χρόνια ύπαρξης στις μυθολογίες και λαογραφίες των λαών του κόσμου πως είναι ένα σύμβολο αναγκαίο, γιατί συμβολίζει τη δύναμη και το κύρος του λέοντα, το σθένος και τη μεγαλειότητα του αετού, αρετές που οδήγησαν τον άνθρωπο στη μέχρι τώρα εξέλιξή του. Είναι σύμβολο διαχρονικό, γιατί συμβολίζει την ένωση γης και ουρανού, αλλά και ματαιοδοξίας, χάρη στην ακόρεστη λατρεία τους για τον χρυσό. Και αυτό φωτογραφίζει ξεκάθαρα τον δημιουργό τους -τον άνθρωπο- και τις αδυναμίες του, που πάντοτε φορτώνει σε όλες τις θεϊκές υπάρξεις που ανά τους αιώνες κατασκεύασε.

Γλωσσολόγοι υποστήριξαν πως η λέξη ‘Γρυπός’ ίσως είναι δάνειο της Ακκαδικής λέξης ‘ka-ru-bu’, που σημαίνει ιπτάμενο πλάσμα, και εκεί ίσως να κρύβεται και η προέλευση της λέξης ‘Χερουβείμ’, που στην εβραϊκή είναι ‘keruv’.

Οι Γρύπες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στους κεντροασιατικούς ιρανόφωνους λαούς της αρχαιότητας, προφανώς της εκάστοτε αριστοκρατικής τοπικής ή και βασιλικής δυναστείας. Η εικόνα ενός Γρύπα βρίσκεται χαραγμένη σε πύλες και τείχη ανακτόρων και οχυρών, ή χρυσοκεντημένη σε βασιλικά λάβαρα που ανεμίζουν περήφανα σε πεδία μάχης, προκαλώντας φόβο και δέος στους αντιπάλους. Γρύπες συναντώνται επίσης σκαλιστοί σε πανοπλίες, και ήταν συστατικά επιτυχίας. Ακόμα και στο δωμάτιο του θρόνου στο ανάκτορο της Κνωσού υπάρχει ένας πανέμορφος Γρύπας με λοφίο παγωνιού, που μας δίνει και μια μικρή ιδέα για τις αισθητικές προτιμήσεις των λαών της Μεσογείου και της μέσης και κεντρικής Ασίας.